logo logo logo
logo
logo logo
logo " Door deze drie bijeenkomsten is alles gaan veranderen "
Akkerstraat 11

5582 HC Waalre

[040] 221 38 97

info@actoradviseurs.nl

Opstarten en versnellen

Een voorbeeld

Op een school die in een probleemwijk huist worden leerkrachten regelmatig bedreigd door ouders. Het vertrouwen in verbetering is helemaal weg. Men maakt onderling al jaren ruzie en het management kan geen sturing geven aan verbetering. Leerkrachten lopen huilend door de gang. Hoe los je dat op?

 

Expertaanpak

Men kan dat doen door de volgende aanpak. Een adviseur wordt erbij geroepen. Deze houdt interviews, er volgt een praktische rapportage met aanbevelingen en dat gaat naar het bestuur. Het bestuur neemt de maatregelen over. Deze behelzen: persoonlijke begeleiding van het management en een nieuwe structuur voor aansturing van de leerkrachten. Op zich is deze zogenaamde expertbenadering een aanpak die in het verleden zeer succesvol is gebleken.

 

Actor-aanpak

Wij kozen voor een aanpak via het frame-game HET OOG. Een instrument waarbij 60 mensen tegelijk een dag lang zeer gestructureerd kunnen praten over hun ervaringen, problemen, dromen en gewenste acties. Uitgangspunt hierbij is: dat men het nooit allemaal met elkaar eens kan worden en dat men dat dan ook niet moet willen. We noemen dit het dissensus-principe. Het spel is zo opgezet dat iedereen aan het woord komt en dat iedereen evenveel recht van spreken heeft. Het resultaat is een ‘alziend oog’, dat iedereen direct na afloop mee naar huis neemt. Een klein voorbereidingsteam presenteert een week later een projectaanpak.

 

Deze benadering is wezenlijk anders dan de eerste aanpak. Het verschil tussen deze expertbenadering en de actor-benadering is, dat de laatste de ervaringsdeskundigheid en mogelijkheden - de resources - van  mensen in de organisatie benut en vergroot. Dit, zodat ze zelf hun problemen op kunnen lossen. Bij de expertbenadering benut de adviseur vooral de eigen resources. In feite is in de eerste benadering de adviseur de enige ‘speler’: een soort superspeler. Met andere woorden: de adviseur als expert lost het probleem op met eigen middelen en Actor lost het probleem op door het verhogen van het probleemoplossend vermogen van mensen in de organisatie: de competentie.

Beide benaderingen zijn succesvol, maar wezenlijk anders.

 

Kwaliteiten van de adviseur beter benutten

Bij de eerste methode is de adviseur degene die stuurt en de kar trekt. Deze adviseur moet dus ook over een flinke portie van deze kwaliteiten beschikken, want er worden zeer hoge eisen aan gesteld. In de Actor-benadering regelt het spel de organisatie van het leer- of veranderproces. Hierdoor heeft de adviseur meer tijd om het overzicht te bewaren, processen te doorgronden en om individuele of collectieve feedback te geven. Dit is handig zeker als het gaat om lastige problemen zoals plotselinge opduikende conflicten, emoties en machtsstrijd. Ook de Actor-adviseur moet dus ook over kwaliteiten beschikken. Hij speelt het ‘adviesspel’ echter anders. Hij creëert eerst een speelruimte waarin het verandering- of leerproces zich kan ontwikkelen.

 

Geen snelle oplossingen zonder nieuwe problemen?

Vaak vinden mensen het prettig dat er een adviseur arriveert die hun probleem voor hen komt oplossen. Als je mensen daarentegen aanzet tot  zelfoplossend werken, wekt dat in eerste instantie wat verbazing of weerstand. Uiteindelijk levert dit wel veel meer committent en enthousiasme op. In feite worden de deelnemers actor en hun eigen adviseur.

 

Onontgonnen gebied

In de praktijk zijn er nog maar weinig adviseurs die voor een pure expertbenadering kiezen. Evenmin zijn er veel pure Actor-adviseurs. Vaak is er een mengvorm tussen expertbenadering en procesaanpak. De procesaanpak wordt echter dan vaak gebruikt als een smeermiddel om een expertaanpak te implementeren.

 

Wij pleiten voor een actorbenadering die consistent is. Soms nemen we daarbij een experthouding aan. Wij stellen: hoe weerbarstiger en ingewikkelder het probleem hoe vruchtbaarder een actor-benadering uiteindelijk zal zijn. We voelen ons daarbij gesteund door geestverwanten als André Wierdsma met zijn boek ‘Co-creatie van verandering of het boek van Léon de Caluwé, Gaming: Organisatieverandering met spelsimulaties.

 

Actor en gaming

Binnen  Actor maken we veelvuldig gebruik van gaming. Games, spelsimulaties en policy excercises brengen mensen per definitie in een actor-positie. Niet ieder game is echter geschikt. Er zijn vele soorten spellen: spelsimulaties, games, simulaties, frame-games, mass-games, rigid rule games, free form games. Hoe eenvoudiger een situatie hoe eerder een expertbenadering geschikt is of een simulatie of rigid rule game, hoe ingewikkelder de situatie hoe meer in de aanpak een actor-benadering noodzakelijk wordt en dus vormen die open staan voor inbreng van actoren, spelsimulaties, frame games of free form games.

 

Regelmaatkennis en maatregelkennis
In feite gaat het in echt lastige situaties om oplossingen te bedenken die niet meer in een boekje staan. Iets doen in situaties waarin je het eigenlijk niet meer weet en waarin er ook niet een superadviseur is die het kan oplossen. Regelmaatkennis werkt dan niet meer. Toch moet er iets gebeuren. We spreken dan over maatregel-kennis.